Yayım tarihi (mavidis)

Yerkürenin Görünmez Aynası: Antipot – Dünya’nın karşı tarafında ne var?

Çocukluk efsanelerimizin en meşhuru, bahçede yeterince derin bir çukur kazarsak dünyanın öbür ucundan, muhtemelen Çin’den çıkacağımız fikridir. Ancak coğrafi gerçekler, bu çocuksu hayalden çok daha ıssız ve ıslak bir tablo çiziyor. Yunanca “karşıt ayaklar” anlamına gelen antipot kavramı, bulunduğunuz noktadan yerin merkezine doğru hiç sapmadan ilerlediğinizde yerkürenin tam diğer tarafında ulaşacağınız koordinatı ifade eder. Eski dildeki karşılığıyla mütekabil-ül-kadem, yani ayakları birbirine denk gelenler…

Dünyanın yaklaşık %71’inin sularla kaplı olması, bu hayali yolculuğun sonunda karaya ayak basma ihtimalimizi bir hayli düşürüyor. Yapılan hesaplamalar, dünya üzerindeki kara parçalarının sadece %15’inin antipotunun yine bir kara parçasına denk geldiğini gösteriyor. Bu da demek oluyor ki, karadaki bir noktadan kazmaya başlayanların büyük çoğunluğu okyanusun ortasında, uçsuz bucaksız bir maviliğin içinde uyanacaktır.

Örneğin Türkiye’den bu yolculuğa başlarsanız, sanılanın aksine Çin’e değil, Güney Pasifik’in derin sularına, Yeni Zelanda açıklarına ulaşırsınız. Bu nadir “kara-kara” eşleşmesinin en ikonik örneği ise Madrid ve Wellington ikilisidir; yani bir İspanyol ile bir Yeni Zelandalı, tam olarak birbirlerinin ayaklarının altında yaşarlar. Benzer şekilde, Arjantin’in bazı bölgeleri Çin ile, Endonezya’nın adaları ise Amazon yağmur ormanlarıyla bu ilginç simetriyi paylaşır.

Popüler kültürde Total Recall (2012) filmindeki “The Fall” gibi devasa asansörlerle romantize edilen bu kavram, aslında bize gezegenimizin ölçeği hakkında mütevazı bir ders verir. Bugün WolframAlpha gibi dijital araçlar sayesinde dünyanın öbür ucunu saniyeler içinde görebilsek de, ayaklarımızın tam altında bambaşka bir mevsimin, geceyle gündüzün o kusursuz zıtlığının yaşandığını bilmek, coğrafyanın hala en büyüleyici yanlarından biri olmaya devam ediyor.